TRƯỜNG PHÁI DÃ THÚ – SỰ NỔI LOẠN CỦA MÀU SẮC

Trường phái dã thú (Fauvism hay Les Fauves) là một trường phái nghệ thuật tồn tại trong thời gian ngắn của một nhóm họa sĩ hiện đại. Trong khi phong cách nghệ thuật dã thú bắt đầu từ năm 1900 và kéo dài qua năm 1910, thì trường phái này chỉ tồn tại trong vòng 3 năm, 1905 đến 1907, và có 3 cuộc triển lãm. Những người đứng đầu trường phái này là họa sĩ Henri Matisse và André Derain.

Bên cạnh Matisse và Derain, những họa sĩ theo trường phái này gồm có Albert Marquet, Charles Camoin, Louis Valtat, họa sĩ Bỉ Henri Evenepoel, Jean Puy, Maurice de Vlaminck, Alfred Maurer, Henri Manguin, Raoul Dufy, Othon Friesz, Georges Rouault, họa sĩ Hà Lan Kees van Dongen, họa sỹ người Thụy Sỹ Alice Bailly và Georges Braque (sau đó trở thành cộng tác viên với Picasso trong trường phái Lập thể).
Trong cuộc triển lãm tại phòng tranh mùa thu năm 1905 ở Paris, khi thấy một bức tượng điêu khắc có phong cách thuộc thế kỷ XV ở giữa phòng tranh, một nhà phê bình đã thốt lên “Donatello ở giữa bầy dã thú”. “Bầy dã thú” – đó chính là những bức tranh của một số họa sĩ trẻ như Matisse, Vlaminck, Derain, Marquet, Van Dongen… Câu nói bông đùa ấy đã trở thành tên gọi của một trường phái mới – trường phái Dã thú, và cũng chính phòng tranh này là khởi điểm của nghệ thuật hiện đại.

Cái tên “Dã thú” phần nào cũng hợp với nhóm họa sĩ đó bởi cách dùng màu chói gắt dữ dội của họ, một phong cách táo bạo rất hiện đại vào thời bấy giờ. Nói theo phương châm của Van Gogh “Thay vì cố thể hiện cái tôi thấy trước mắt, tôi sử dụng màu một cách tùy tiện để diễn đạt trọn vẹn bản thân tôi”, các họa sĩ Dã thú coi trọng khả năng gây xúc cảm của màu sắc, đối với họ, màu sắc không còn mang giá trị mô tả mà tự nó đã trở thành một nhân tố sáng tạo. Họ thường dùng các màu nguyên sắc nặn trực tiếp ra từ ống màu để thể hiện cảm xúc mạnh mẽ trước tự nhiên, giản lược hình thể, chối bỏ quy luật phối cảnh cổ điển, đường nét bị màu sắc lấn át, có lúc biến mất hẳn chỉ còn những mảng màu sặc sỡ nằm cạnh nhau. Do sự hài hòa và giao ứng của các khoảng màu nên ánh sáng chói lọi trên tranh, đầy vẻ hư ảo.
Người hùng hổ nhất trong nhóm Dã thú là họa sĩ Vlaminck (1876-1958). Ông tự học vẽ, phản đối mọi hình thức đào tạo hàn lâm. Ðối với Vlaminck, hội họa là một hành động tự phát, đam mê. Ông cho bản năng là nền tảng của nghệ thuật, bởi vậy ông thường dùng chất sơn tinh khiết lấy từ ống màu vẽ trực tiếp lên vải thành những bức tranh mạnh mẽ và rực rỡ, phần lớn là phong cảnh. “Những cây màu đỏ” là một trong những bức tranh đẹp nhất của Vlaminck, tiêu biểu cho phong cách Dã thú và cho sức sống dạt dào bạo liệt của ông. Derain (1880-1954) là bạn thân của Vlaminck và có thời gian hai người cùng vẽ chung trong một xưởng. Derain ít hùng hổ hơn, những tác phẩm của ông thời kỳ này cũng sử dụng các màu nguyên sắc vàng, lục, cam và nhất là đỏ với lam hết sức biểu cảm, nền mặt tranh ông trông như khảm, sáng chói đến kinh ngạc. Có người nó rằng Derain đã “thiêu đốt” màu sắc trong các bức tranh của mình. Nhưng dù cây cối, nhà cửa, tàu thuyền đỏ rực như bốc lửa thì tranh ông bao giờ cũng đầy quyến rũ.

Matisse (1869-1954) thường được xem là thủ lĩnh của phái Dã thú, chín chắn và nhiều suy ngẫm hơn hai người trên. Mặc dù cả ba người đều có những điểm giống nhau nhưng Matisse đa dạng hơn và cách thể hiện hết sức táo bạo bất ngờ. Ông dung hợp được những rung động mạnh với những chủ định lý tính, tìm tòi gam màu và bố cục cho mỗi bức tranh, gạt bỏ hẳn những hiệu quả sáng tối, khối vờn, đơn giản hình thể tối đa. Phong cảnh, tĩnh vật, chân dung… mỗi bức tranh của Matisse như là một bản hòa tấu màu sắc, vui tươi sống động. Marquet (1875-1947) học chung một thầy với Matisse, hai người luôn sát cánh bên nhau. Màu sắc trong tranh của Marquet ít dữ dội hơn các họa sĩ Dã thú khác, thường là những gam màu đỏ nâu và tím nhạt, sáng tối tương phản mạnh. Ông thích vẽ cảnh bến cảng, cầu, sông nước bao la, mộc mạc giản dị và sắc độ tinh tế. Họa sĩ Braque (1882-1963) trước khi cùng với Picasso khám phá chủ nghĩa Lập thể cũng đã gắn bó với nhóm Dã thú một thời gian, giai đoạn này ông vẽ những bức tranh phong cảnh Dã thú tao nhã, tiết chế màu sắc. còn Duffy (1877-1953) ban đầu vẽ thao phong cách Ấn tượng, nhưng sau khi gặp Matisse và Braque, ông đã theo những ý tưởng mới hình thành của nhóm Dã thú, bắt đầu tạo ra những bức tranh chói gắt với những nét đen đậm phóng túng, có khi u ám dữ dội. Ông thường vẽ các cuộc đua ngựa, đua thuyền, đồng ruộng, cảnh biển và những buổi hòa nhạc sôi động. Trong các bức tranh của ông thường có màu lam tuyệt đẹp. Van Dongen (1877- 1968) gốc Hà Lan định cư ở Pháp, thì có biệt tài vẽ chân dung. Bảng màu của ông cũng mạnh mẽ, nhưng rất hài hòa, dù khuôn mặt của các phụ nữ nổi tiếng được ông vẽ bằng những mảng màu gắt như lục, cam, vàng, đỏ nhưng trông rất sinh động gợi cảm.

Sự gắn bó của các họa sĩ Dã thú chỉ kéo dài vài năm, có thể do tính cách độc lập của từng người quá mạnh, mỗi người luôn đeo đuổi một khát vọng sáng tạo độc đáo riêng biệt, nhưng dù sao thì cái ý tưởng giải phóng màu sắc đã kéo họ lại gần nhau một thời gian để rồi khai sinh ra một truờng phái nghệ thuật mới, sôi nổi, vui vẻ và cũng không kém phần quan trọng trong thế kỷ XX. Chính từ chủ nghĩa Dã thú mà ở Ðức đã hình thành chủ nghĩa Biểu hiện, và rồi là hội họa phi biểu hình. Phần lớn tranh của các họa sĩ Dã thú về sau đã thay đổi, nhưng mỗi người, về nhiều khía cạnh, họ đã ảnh hưởng rất lớn đền nền nghệ thuật hiện đại.

Nguồn: Dalat
nguon : vinaamilcafe.com.vn

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.