LÃNG TỬ DU CA BOB DYLAN VÀ NHỮNG BÀI CA BẤT HỦ

Thọai Hà

Lời ca mượt mà, sâu lắng, thấm đượm triết lý nhân sinh của ‘Theo gió bay đi’ (Blowin’ in the wind), ca từ trong trẻo của ‘Tuổi trẻ mãi ở lại’ (Forever young)… khiến khán giả say mê âm nhạc Bob Dylan hơn nửa thế kỷ qua.
> Bob Dylan sẽ biểu diễn ngẫu hứng ở VN/ Yêu cầu giản dị của Bob Dylan khi đến VN

Nhân dịp huyền thoại âm nhạc Mỹ sang Việt Nam biểu diễn đêm duy nhất vào tối 10/4, hãy cùng VnExpress.net nghe lại một vài trong số hàng trăm ca khúc bất hủ mà ông đã sáng tác, thể hiện trong suốt sự nghiệp của mình.

“Blowin’ in the wind” (xem video)
Bài hát này nằm trong album The Freewheelin’ Bob Dylan, phát hành năm 1963. Bài hát nêu ra một loạt loạt câu hỏi đau đáu về thân phận con người trong cuộc sống mong manh, về hòa bình, chiến tranh và sự tự do.
“Anh phải có bao nhiêu chiếc tai? Để nghe được hết tiếng khóc của mọi người. Phải bao nhiêu người chết nữa để đến lúc anh nhận ra, có quá nhiều chết chóc lắm rồi? Câu trả lời, bạn tôi ơi, đã theo gió bay đi…” (How many ears must one man have. Before he can hear people cry? How many deaths will it take ’til he knows. That too many people have died? The answer, my friend, is blowin’ in the wind)
Những ca từ trong nhạc phẩm của Bob Dylan giàu chất thơ và mang nhiều ý nghĩa sâu sắc. Ảnh:wikispaces
Bob Dylan từng nói, ông viết ca khúc này trong vòng 10 phút. Năm 1962, khi lần đầu tiên Blowin’ in the wind được biểu diễn, nó chỉ có 2 đoạn, nhưng theo thời gian, Bob Dylan đã thêm vào đoạn giữa để phát triển thành một bản nhạc dày dặn.
Tạp chí Rolling Stone xếp hạng ca khúc này đứng thứ 14 trong danh sách “500 bài hát vĩ đại nhất mọi thời đại”.
“The Times They Are a-Changin’ ” (xem video)
Bài hát này là ca khúc chủ đề cho album thứ ba của Bob Dylan, phát hành năm 1964. Giống như các bài hát khác trong album, ca khúc được sáng tác dựa trên cảm hứng của ông về các vấn đề của xã hội như: chiến tranh, đói nghèo, phân biệt chủng tộc, những biến động chính trị của xã hội Mỹ thập niên 60…
Dù luôn phủ nhận sự ảnh hưởng của chính trị lên các sáng tác của mình, trong nhạc phẩm của Bob Dylan, như một sự tự thân, bầu không khí của thời đại và xã hội vẫn in đậm.
Dù luôn phủ nhận sự ảnh hưởng của chính trị lên các sáng tác của mình, trong nhạc phẩm của Bob Dylan, như một sự tự thân, bầu không khí của thời đại và xã hội vẫn in đậm.
Mang một chút âm hưởng nhạc dân ca Ireland, Scotland, với The Times They Are a-Changin’, Bob Dylan truyền vào từng lời hát cảm thức của riêng ông về biến động và bước chuyển của thời đại. Chất giọng khàn khàn, mộc mạc của Bob Dylan hát lên những ca từ của chính ông chẳng khác lời hiệu triệu tinh thần cho tầng lớp trí thức của xã hội Mỹ thập niên 60, kêu gọi con người đến với cuộc đời bằng trái tim cởi mở chứ không bằng định kiến: “Nào các bậc cha mẹ. Thôi chỉ trích những gì các vị không hiểu đi. Con trai, con gái của các vị đã vượt qua sự quản lý… Vì thời khắc của sự đổi thay đã đến”. (Come mothers and fathers. Throughout the land. And don’t criticize. What you can’t understand. Your sons and your daughters. Are beyond your command…. For the times they are a-changin’)
“Like a rolling stone” (xem video)
Là bài hát được Bob Dylan sáng tác năm 1965, nằm trong album Highway 61 Revisited. Bob Dylan sáng tác bài hát này đúng vào thời kỳ ông kiệt quệ trong cảm xúc và có lúc tưởng chừng như muốn từ bỏ công việc ca hát. Thế nhưng, Like a rolling stone đã ra đời và được xem là nhạc phẩm mang sức ảnh hưởng mạnh mẽ nhất với nền âm nhạc thời hậu chiến của Mỹ, đưa tầm vóc của Bob Dylan lên một vị thế không ai thay thế được.
Giọng khàn đục, chất chứa đầy nỗi hoài nghi về thời đại đã khiến Bob Dylan là một trong những ca sĩ thành công khi thể hiện ca khúc do chính ông sáng tác. “Cảm giác thế nào nhỉ? Cảm giác ra sao nhỉ? Khi bạn thui thủi một mình. Không có nhà để về. Như một kẻ vô danh. Như hòn đá cứ lăn… (How does it feel
How does it feel. To be on your own. With no direction home. Like a complete unknown. Like a rolling stone.”
Hình ảnh quen thuộc của Bob Dylan bên cây ghi ta và chiếc kèn harmonica. Ảnh: crunchyroll.com
Hình ảnh quen thuộc của Bob Dylan bên cây guitar và chiếc kèn harmonica. Ảnh:crunchyroll.com
“Knockin’ on heaven’s door” (xem video)
Năm 1973, Bob Dylan sáng tác album nhạc nền cho phim Pat Garrett & Billy the Kid. Bài Knockin’ on Heaven’s door trích từ album này là một single bán rất chạy. Nhạc phẩm này được yêu thích và nhiều nghệ sĩ cover lại bản nhạc của Bob Dylan như: ca sĩ Eric Clapton, nhóm nhạc Guns N Roses, Avril Lavigne… Trong đó, bản covers của Gun N Roses được giới trẻ yêu chuộng. Bản nhạc cũng từng được đề cử giải Oscar ca khúc viết cho phim xuất sắc. Tạp chí Rolling Stone xếp ca khúc này vị trí 190 trong bảng xếp hạng “500 ca khúc vĩ đại nhất mọi thời đại”.
Knockin’ on Heaven’s door được xem là một ca khúc phản chiến nổi tiếng của Bob Dylan. Bài hát là sự miêu tả cảm giác một người sắp lìa khỏi cuộc đời. “Mẹ ơi, hãy đặt khẩu súng con xuống đất. Con không thể bắn vào họ được nữa. Đám mây đen dài đang dần phủ xuống. Con cảm thấy như con đã gõ cánh cửa thiên đường” (Mama, put my guns in the ground. I can’t shoot them anymore. That long black cloud is comin’ down. I feel like I’m knockin’ on heaven’s door.)
Năm 1997, Đức Giáo hoàng John Paul từng mời Bob Dylan đến trình diễn nhiều bài, trong đó có bài Knockin’ on the heaven’s door.
Trong âm nhạc của Bob Dylan có đầy đủ sắc thái: sự sôi nổi của tuổi trẻ, trầm tư của tuổi già, tính cách phản kháng bất công xã hội mạnh mẽ cũng như những nổi loạn, xáo trộn của một cá nhân trước những biến thiên của thời gian, cuộc đời... Ảnh: uulyrics
Trong âm nhạc của Bob Dylan có đầy đủ sắc thái: sự sôi nổi của tuổi trẻ, trầm tư của tuổi già, tính cách phản kháng bất công xã hội mạnh mẽ cũng như những nổi loạn, xáo trộn của một cá nhân trước những biến thiên của thời gian, cuộc đời… Ảnh: uulyrics
“Forever young” (xem video)
“Forever young” xuất hiện lần đầu tiên trong album Planet Waves phát hành năm 1974. Đây là năm Bob Dylan trở lại với âm nhạc sau 8 năm gián đoạn và không tham gia các tour diễn để toàn tâm toàn ý là người đàn ông của gia đình và là một người cha.
“Chúc con dựng được từng nấc thang vươn lên những vì sao. Và mong con sẽ từng bước tiến trên những bậc thang đó. Chúc tuổi trẻ mãi ở lại bên con, con nhé!” (May you build a ladder to the stars. And climb on every rung. May you stay forever young. Forever young, forever young.). Ca từ trong trẻo, hồn nhiên và lãng mạn của Bob Dylan khiến ông được xem là một thi sĩ bên cạnh danh xưng nhạc sĩ – ca sĩ.
“Tangled up in blue” (xem video)
Bài hát này xuất hiện trong album Blood on the Tracks vào năm 1975. Khi được phát hành dưới dạng đĩa đơn, nó được xếp vị trí 31 trên bảng xếp hạng 100 của Billboard. Tạp chí Rolling Stone cũng bình chọn bài này thứ 68 trong danh sách “500 bài hát vĩ đại nhất mọi thời đại”.
Giai đoạn sáng tác bài hát này là giai đoạn Bob Dylan làm quen với phong cách hội họa lập thể. Vì thế, Tangled up in blue là một minh chứng cho thấy nỗ lực sáng tác ca khúc mang phong cách khác lạ, “đa chiều kích” của Bob Dylan. Với 7 đoạn khá dài, bài hát là sự dồn nén thời gian để kể cho khán giả về một câu chuyện tình, một đời người qua âm nhạc.
Ở tuổi 70, Bob Dylan vẫn miệt mài với hoạt động âm nhạc của mình. Ảnh: longhousepoetryandpublishers
Ở tuổi 70, Bob Dylan vẫn miệt mài với hoạt động âm nhạc của mình. Ảnh:longhousepoetryandpublishers
“Emotionally yours” (xem video)
Bài hát này xuất hiện trong album thứ 23 của Bob Dylan là Empire Burlesque, phát hành năm 1985. Trong album này, ông thể hiện phong cách điển hình của âm nhạc thập niên 80, khác hẳn với phong cách tiên phong của ông trong những năm 60, 70.
Tờ Telegraph từng chọn Bob Dylan đứng đầu tiên trong danh sách 10 nhạc sĩ vĩ đại nhưng lại hát dở vì chất giọng khàn khàn, thô mộc kiểu một gã say vừa bước ra khỏi một quán rượu đầy khói thuốc của ông. Tuy vậy, với Emotionally yours, xếp hạng này có thể không còn ý nghĩa vì Bob Dylan chứng tỏ ông có thể hát hay và rất hay những bản tình ca ngọt ngào, da diết.
“Not dark yet” (xem video)
Bài hát này nằm trong album Time Out of Mind, phát hành năm 1997 và được phát hành single vào năm 1998.
Lần đầu tiên Bob Dylan đến Việt Nam biểu diễn, huyền thoại âm nhạc Mỹ hứa hẹn mang đến chương trình biểu diễn đẳng cấp quốc tế cho khán giả Việt. Ảnh: morethings.com
Lần đầu tiên Bob Dylan đến Việt Nam biểu diễn, huyền thoại âm nhạc Mỹ hứa hẹn mang đến chương trình biểu diễn đẳng cấp quốc tế cho khán giả Việt. Ảnh: morethings.com
Với Not dark yet, Bob Dylan cho thấy một tâm hồn khắc khoải và trăn trở về cuộc sống qua những nốt nhạc, tinh tế đầy cảm xúc và gợi hình tượng. “…Tôi trượt dần xuống đáy của thế giới đầy dối trá. Tôi tìm kiếm thứ chẳng có gì trong mắt bất kỳ ai. Đôi khi tôi cảm thấy cõi lòng mình nặng trĩu, quá sức chịu đựng rồi. Trời chưa tối đâu nhưng sẽ sớm mà thôi.” (I’ve been down on the bottom of a world full of lies. I ain’t looking for nothing in anyone’s eyes. Sometimes my burden seems more than I can bear. It’s not dark yet, but it’s getting there)
“Things have changed” (xem video)

Năm 2001, Bob Dylan tiếp tục là một hiện tượng âm nhạc với ca khúc Things have changed. Ca khúc này ông sáng tác và trình bày trong bộ phim Wonder boys (có sự tham gia của các diễn viên nổi tiếng như Michael Douglas, Tobey McGuire, France McDormand). Bài hát đem về cho ông giải Quả cầu vàng và tượng vàng Oscar cho Ca khúc trong phim hay nhất.
Phong cách lãng tử, ngang ngang và chất giọng phớt lờ, tưởng nhẹ như không nhưng đầy ám ảnh của Bob Dylan khi thể hiện ca khúc này chứng tỏ ông thách thức thời gian và thể hiện đẳng cấp của mình.
“Thunder on the mountain” (xem video)
Bài hát này nằm trong album Modern Times, album thứ 32 của ông, phát hành vào năm 2006.
Bài hát như một bài thơ dài 12 đoạn này chẳng khác nào câu chuyện kể đầy tính ẩn dụ về bộ mặt của thời đại, khiến người nghe phải suy ngẫm về các giá trị của tình yêu, cuộc sống và đạo đức.
theo vnexpress.net

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s