HOMAS PYNCHON VÀ AGAINST THE DAY

Đào Trung Đạo

Thomas Pynchon tuy được giới văn học Mỹ coi là một nhà văn bậc thầy lớn lao nhất của tiểu thuyết Mỹ hiện đại nhưng quần chúng độc giả bình thường lại không hâm mộ Thomas Pynchon vì truyện của ông quá khó đọc. Vào cuối năm nay, sau gần mười năm im tiếng và cũng vào dịp tới tuổi thất thập cổ lai hy, Thomas Pynchon mới cho ra mắt quyển tiểu thuyết thứ bảy đồ sộ 1085 trang nhan đề Against the Day (xin tạm dịch là Ngược Giòng Thời Gian). Trong sinh họat văn chương tiểu thuyết của Mỹ, mỗi khi có một tác phẩm mới của Thomas Pynchon xuất hiện luôn luôn xảy ra những luồng tranh luận đối nghịch sôi nổi. Kẻ khen, người chê. Phía khen phần đông thuộc giới trí thức, nhà văn, học giả. Phía chê là những người đọc tiểu thuyết để giải trí, thưởng thức văn chương nhẹ nhàng và những nhà văn cổ điển. Phần mình, trong một thông báo gửi báo chí về sự ra mắt tác phẩm mới của mình, Thomas Pynchon chỉ vỏn vẹn tuyên bố “Hãy để cho người đọc quyết định, hãy để cho người đọc tự ý thức. Xin chúc may mắn.” Against the Day là cuốn tiểu thuyết thứ bảy của Thomas Pynchon và cũng là cuốn truyện có số trang sách dày nhất. Nhiều người cho rằng tác phẩm nổi tiếng nhất của ông vẫn là quyển Gravity’s Rainbow, được dung để giảng dạy trong những lớp Văn ở đại học Mỹ. Nhà văn Mỹ thuộc thế hệ sau Don DeLillo nhận xét: trong mỗi tác phẩm mới Thomas Pynchon lại đặt ra những tiêu chí mới cho tiểu thuyết. Nhà văn trẻ người Anh Martin Amis cho rằng Thomas Pynchon là một trong những nhà văn tham vọng nhất của Mỹ và những tác phẩm của những nhà văn này (chẳng hạn như William Gaddis, John Barth, William Gass, Robert Coover, Joseph McElroy, Don DeLillo, David Foster Wallace, Richard Powers) chung qui đều viết về nước Mỹ.

Vì mục đích giới thiệu, bất đắc dĩ chúng tôi phải tóm lược truyện, một việc vừa không dễ làm vừa không có ý nghĩa đối với tác phẩm của Thomas Pynchon. Hơn nữa làm vậy còn khiến những người muốn tìm đọc quyển sách này mất phần hứng thú. Trong Against the Day cũng như trong những tác phẩm trước, Thomas Pyncho đã dung lối kể chuyện chơi đuổi bắt rồng rắn, nghĩa là chuyển từ nhân vật này, chủ đề này, hay tuyến tự sự này sang nhân vật, chủ đề hay tuyến tự sự kia bằng cách chạy tới chạy lui, nhảy vọt chạy vòng cốt sao núm được đuôi áo kẻ chạy trốn phía trước. Nhưng biểu đồ tuyến đuổi bắt trong truyện của Thomas Pynchon lại là một biểu đồ mê cung, rất khó theo dõi. Một cách tóm lược, Against the Day có hai tuyến tự sự chính và một tuyến tự sự phụ xoắn chặt vào nhau, tuyến phụ thứ ba tuy ngắn nhưng thấp thóang ẩn hiện lẫn trong hai tuyến chính và giữ nhiệm vụ kết thúc quyển truyện. Truyện bắt đầu khỏang năm 1893 vào lúc có Hội Chợ Thế Giới tổ chức ở Chicago và chấm dứt khoảng cuối thập kỷ 20 ngay trước khi Đại Chiến Thứ Nhất bắt đầu.. Tuyến tự sự thứ nhất kể chuyện Webb Traverse và gia đình. Traverse là kẻ tiên phong khai mỏ ở Colorado và cũng là một tay đánh bom khủng bố chuyên nghiệp theo chủ nghĩa vô chính phủ. Traverse không chủ ý giết hại dân lành nhưng hành động khủng bố chủ đích nhắm vào hệ thống tư bản tài phiệt. Chẳng may Traverse bị tay tài phiệt nguy hiểm Scarsdale Vibe thuê bọn giết mướn hạ sát. Traverse có bốn người con, ba trai một gái. Ba trai là: Frank kỹ sư địa chất, Reef thiện xạ và cờ bạc chuyên nghiệp, Kit thần đồng toán, và Lake dục tình sôi nổi. 
Trong cuộc lên đường trả thù cho cha, Frank kết cục theo đuổi làm cách mạng trở thành một lãnh tụ du kích ở Mexico, Reef cờ bạc trên tòan cõi Âu-Mỹ, Kit tình cờ lại nhận một học bổng của Vibe dể theo học ở Yale, và Lake kết hôn với một trong hai tên giết mướn đã giết cha cô. Tuyến tự sự thứ nhì theo đuổi cuộc vận động của những guồng máy nhà nước, “Cuộc Chơi Lớn” những mưu toan chính trị ngọai giao phức tạp rộng khắp Âu châu dẫn tới cuộc thế chiến. Tuyến tự sự thứ ba kể lại cuộc du hành bằng khinh khí cầu xuyên lục địa Âu-Mỹ của một bọn thanh thiếu niên bốc đồng trong nhóm “Chums of Chance” và bọn này đã mục kích phần lớn những sự việc diễn ra trong hai tuyến tự sự chính. Sơ lược thì là như vậy nhưng trong suốt hơn 1000 trang sách, Thomas Pynchon kể rất nhiều truyện kỳ thú, thực có và bịa đặt, tưởng tượng, hư cấu có xoay quanh rất nhiều chủ đề phức tạp về nhiều lãnh vực khoa học, tư tưởng, xã hội, chính trị, tôn giáo, chiến tranh, tình dục, lịch sử v.v…Nhưng nỗi ám ảnh lớn nhất của Thomas Pynchon vẫn là cái viễn ảnh đen tối của thế giới hôm nay bị điều khiển bởi những tập đoàn tài phiệt túi tham không đáy cộng với hiểm họa bạo động có thể xảy ra bất kỳ lúc nào, ở bất kỳ nơi nào trên mặt đất, không thể lường trước được. Người đọc tiểu thuyết ông luôn tràn ngập âu lo sợ hãi trước một thứ quyền lực vô hình điều khiển thế giới một cách máy móc ngu xuẩn. Trong suốt các tác phẩn ngay từ buổi đầu Thomas Pynchon luôn luôn xóay mạnh vào chủ đề nỗi ám ảnh khôn nguôi về những nguồn gốc đẫm máu và những hậu quả bất trắc của thời hiện đại. Tuy kể lại một câu chuyện xảy ra gần một thế kỷ trước đây nhưng chắc chắn ngụ ý của tác giả là ám chỉ tình cảnh giai đọan lịch sử hiện đại và đưa ra một viễn ảnh cảnh báo mọi người.

Bản đồ địa lý diễn ra những sự cố truyện trong Against the Day trải rông từ Colorado sang Mexico, qua London-Gottingen-Venice-Iceland-bán đảo Balkan-vùng sa mạc Trung Á. Về nhân vật tiểu thuyết của Thomas Pychon: đó là những con người hình như không thuộc về thế giới này, chỉ là những chân dung phác họa theo ba chiều không gian xuyên suốt bởi chiều thứ tư là thời gian. Họ có một thứ giác quan thứ sáu tinh tế, nửa thiên thần nửa trần tục, bị cuốn hút và hành động thúc đẩy bởi những sức mạnh quỉ ám. Cách đặt tên cho nhân vật của Thomas Pynchon cũng rất độc đáo: chơi chữ, biến chữ thành khôi hài (puns), ẩn dụ, biếm dụ,…Thomas Pynchon cũng là nhà văn có kiến thức sâu rộng về khoa học, kỹ thuật, toán học, văn học, lịch sử và nhiều lãnh vực khác cộng thêm tài tưởng tượng bịa đặt về những lãnh vực này cho nên ông đã “ném” vào tiểu thuyết những điều rất kỳ thú. Về văn phong, ngay cả những người không thích ông cũng phải công nhận Thomas Pynchon là một tài năng văn xuôi độc đáo, nhất là lối văn riễu cợt thông minh tinh quái. Chính những tính chất rất “Pynchonesque” này một mặt đã tạo nên kích thước văn chương lớn lao của tác giả, mặt khác lại gây nên sự khó khăn khi đọc tác phẩm ông.

Against the Day là tác phẩm văn chương được tác giả ký hiệu (coded) ngầm cho nên tốt nhất chúng ta hãy theo lời chỉ dẫn của chính Thomas Pynchon:

“Trước khi hai người đi xuống Zengg để đi Venice, Vlado, như thể đã thấy trước được một trở ngại chết người nên đã gửi gấm cho Yashmeen một tập vở học trò màu xanh rêu được sản xuất ở tại một vùng nào đó thuộc lãnh thổ đế quốc Áo, trên bìa trước có in chữ Zeugnisbuchlein, quyển vở ghi chú này Vlado gọi là Quyển sách của kẻ mang Mặt Nạ. Những trang trong quyển vở này đầy những ghi chú dọc đường viết theo ký hiệu riêng và những đoạn trích khoa học huyền bí có tính chất nguy hiểm ít ra có thể thấy rõ, dù rằng phần nhiều có lẽ giá trị quyển sách đó nằm ở chỗ đưa ra những hứa hẹn nhiều hơn sự thực được trình bày trong một thứ ký hiệu không thể xâm nhập như vậy, lược đồ tinh thần quyển sách nhiều tầng lớp, tầng nọ nổi trên tầng kia như thể từ trong sương mù hiện ra, giống như từ một xứ sở của sự phức tạp đớn đau xa lắc xa lơ, toàn thể một giòng chảy những con chữ và những con số không thể định vị trí trên bản đồ được nhập vào và thoát ra cái này đội lốt cái kia, đấy là chưa kể những hình ảnh, từ những hình ảnh mờ nhạt phác họa cho đến những hình ảnh đầy tràn phổ quang của mực và màu nước…những thị kiến của cái không thể nghi ngờ, những lỗ xuyên thủng trong Tạo Lập nơi có một cái gì đó dã có cơ may được lấp lánh thóang hiện. Những ngả đường Thượng đế đã chọn lựa để lánh mặt giữa ban ngày ban mặt, không phải toàn bộ danh sách những con đường bởi lẽ danh sách đó có lẽ là bất tận, nhưng có cơ may chạm mặt được với những chi tiết của cái thế giới chưa kiến thị của Thượng đế. Các chương trong quyển sách này mang những tựa đề như “Nghe Những Tiếng Nói của Người Chết,” “Đi Xuyên Qua Trái Đất Vốn Bất Nhập,” Tìm Những Lối Vào Vô Hình,” “Nhận diện Những Kẻ Có Kiến Thức.”
(Against the Day, p.853)

gio.o.com


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s