NGƯỜI ĐÀN BÀ XẤU XÍ CỦA WILLEM DE KOONING

Trang Thanh Hiền

Xấu xí và đầy tai tiếng hàng loạt các tranh phụ nữ (WOMAN) của Willem de Kooning (1904-) ra đời vào những năm 50 của thế kỷ XX làm người ta hoảng sợ. Cái liếc mắt dâm dật kỳ dị và nét bút cuồng loạn đã làm công chúng bất bình. Thậm chí các nhà phê bình đã từng tin tưởng rằng nghệ thuật trừu tượng là thứ nghệ thuật cuối cùng, cũng bị choáng váng. Họ không biết liệu các nghệ sĩ còn muốn đẩy biên độ nghệ thuật đến đâu.
Xấu xí và đầy tai tiếng hàng loạt các tranh phụ nữ (WOMAN) của Willem de Kooning (1904-) ra đời vào những năm 50 của thế kỷ XX làm người ta hoảng sợ. Cái liếc mắt dâm dật kỳ dị và nét bút cuồng loạn đã làm công chúng bất bình. Thậm chí các nhà phê bình đã từng tin tưởng rằng nghệ thuật trừu tượng là thứ nghệ thuật cuối cùng, cũng bị choáng váng. Họ không biết liệu các nghệ sĩ còn muốn đẩy biên độ nghệ thuật đến đâu.
Mọi nét bút như được đâm thẳng vào mặt tấm toan mà không có một sự định hướng nào cả. Hai bầu ngực to bè chiếm trọn vẹn trung tâm của bức tranh. Dường như nó không phải được cố tình tạo ra, nhưng lại được tạo một cách khá chính xác. Hoạ sĩ như vừa chối bỏ nhưng cũng rất nâng niu chân trọng vẻ đẹp của người đàn bà. Điều này khiến cho các tác phẩm của ông có một vẻ ngoài dữ dội nhưng sâu thẳm bên trong đó lại là một sự đằm thắm hiếm có. Bức tranh này đã khiến người ta mường tượng đến những tác phẩm điêu khắc đầu tiên của loài người Venus thời Tiền sử. Chúng được phát hiện ra trước cả các nền văn minh Ai Cập hay Hy Lạp. Khi đó người ta chỉ chú trọng đến chức năng sinh nở của người phụ nữ nhiều hơn là nói lên vẻ đẹp của tạo hoá dành cho phái giới này, thậm chí cả gương mặt cũng vậy. Có lẽ De Kooning đã ít nhiều học tập được tinh thần đó từ nền nghệ thuật cổ xưa. Tuy nhiên hình ảnh người phụ nữ đương đại ở đây còn nhiều ẩn ý hơn thế nữa. Vào những năm 50 của thế kỷ XX, phong trào giải phóng phụ nữ, bùng lên. Vấn đề giới tính cũng được đặt ra gắt gao trong xã hội châu Âu, và đặc biệt ở Mỹ. Do đó tác phẩm này không chỉ đơn thuần là mô tả một người đàn bà, mà ở đó còn mang trong mình các giá trị về tính nữ và quan niệm xã hội về tính nữ. Yếu tố Sex trong xã hội nhiều lúc được xem như là trò giải trí, điều mà trước đây vốn được xem là thiêng liêng. Vậy nên đôi mắt tròn mở to của người đàn bà này đã trở thành cái liếc dâm dật. Nhưng đồng thời nó cũng gần với cái nhìn ngạc nhiên của phái giới này đối với chính mình. Bộ ngực đồ sộ đã mất đi tính thiêng liêng của nghệ thuật cổ xưa, trở thành sự khêu gợi một cách thái quá. Nó không những thế còn khiến người ta liên tưởng đến các cô nàng Marilyn với bộ ngực đồ sộ đầy tính biểu tượng của thời đại bấy giờ. Tuy nhiên cái sự to bè xấu xí lại ít nhiều tạo cho các Woman này cái vẻ đàn ông của thời đại công nghiệp. Sự ra đời hàng loạt các tác phẩm Woman của De Kooning đã càng khẳng định thêm dụng ý này của ông.
Hàng loạt các bức tranh này của ông không chỉ là một cú sốc trong nghệ thuật thời bấy giờ mà còn góp phần tạo ra một khuynh hướng nghệ thuật mới. Đó là hội họa hành động (Action painting). Một vài bức tranh Người đàn bà của Dekooning không chỉ có giá trị từ cái nhìn thấy hiện diện trên tác phẩm, mà còn liên quan đến quá trình hình thành tác phẩm. Không ít lần ông đã tự bịt mặt mình, cầm những tuýp màu hay những chổi vẽ to bản lao thẳng vào bức tranh. Ông cho rằng mọi tri giác của con người đều phá hỏng đi cái tinh thần vốn có. Do đó khi hoạ sĩ không còn nhìn thấy tác phẩm của mình đang được hình thành như thế nào, thì những hình ảnh từ tinh thần sẽ được chuyển tải trực tiếp lên bề mặt tranh. Với quan niệm này ông cũng ít nhiều chịu ảnh hưởng của học thuyết tinh thần tự động trong lý thuyết của Simund Freud – người đã làm thay đổi hẳn thế giới hội hoạ vào những năm 60 của thế kỷ XX. Từ việc phát minh ra các cách vẽ tinh thần tự động như vậy, các tác phẩm của ông đã tạo nên những ảnh hưởng không nhỏ trong trường phái hội hoạ New York.
Ngoài những bức tranh về phụ nữ, William Dekooning còn là tác giả của hàng trăm các tác phẩm trừu tượng khác, cũng rực rỡ và mạnh mẽ không kém. Điều này còn chứng tỏ huyết thống Hà Lan chảy trong con người ông. Willem de Kooning sinh tại Rotterdam và học mỹ thuật ở trường Bruxelles. Ngay trong tác phẩm người đàn bà cũng vậy, tuy là nguệch ngoạc nhưng cái hoà sắc ở đây lại cho thấy một tâm hồn lãng mạn và một năng khiếu về màu sắc, thiên phú cho các hoạ sĩ Hà Lan. Đồng thời trên các tác phẩm này, Willem de Kooning còn chịu ảnh hưởng không nhỏ từ người bạn thân của mình là Arshile Gorky khi ông di cư sang Mỹ. Arshile Gorky là hoạ sĩ siêu thực có màu sắc trừu tượng khá nổi bật ở Mỹ thời bấy giờ. Tính chất siêu thực từ các hình ảnh đến các mảng màu bị nhoè lẫn vào với nhau trong việc sử lý hình thể đã tác động mạnh đến Willem de Kooning. Cộng vào đó là các nét đen, khi thì gợi, khi thì tả. Điều này ta có thể nhìn thấy khá rõ nét trong các tác phẩm Người đàn bà của ông.
Cho dù xấu xí và man rợ, seri “woman” (người đàn bà) của Willem de Kooning hiện được treo một cách trang trọng trong Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại New York. Ngày nay, nó được xếp vào hàng các tác phẩm có giá trị nhất của hội hoạ Mỹ thập niên 50 thế kỷ XX. Tác phẩm khai mở cho khuynh hướng nghệ thuật biểu hiện trừu tượng Mỹ, cũng như được xếp vào loại nghệ thuật phi hình thể, cho dù mọi hình ảnh đều được hiện diện một các rõ ràng
vietnamfineart.com.vn

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s